سرمقاله گزش جانوران سمی در ساحل، خطر بالقوه ای است و هر فردی را که به ساحل مراجعه داشته باشد ممکن است تهدید نماید. نیش و گزش جانوران دریایی اغلب در اثر تماس تصادفی ایجاد میشود. به عنوان مثال، هنگام تردد در ساحل ممکن است پای فرد به یک جانور سمی دفن شده در شن و ماسه برخورد نماید و آسیب ببیند. غواصان، دریانوردان، پرسنل نیروی دریایی و ماهیگیران به دلیل تماس مکرر و طولانی مدت با زندگی دریایی بیشتر از دیگران در معرض خطر هستند...

زمینه و هدف: یکی از تهدیدهای موجود برای سلامت افرادی که از اکوسیستم های بین جزر و مدی و آب های نزدیک ساحلی خلیج فارس بازدید می نمایند وجود جانوران سمی در این مناطق است. مطالعه حاضر با هدف شناسایی جانوران سمی و خطرناک برای سلامتی دریانوردان در ناحیه بین جزر و مدی و آب های نزدیک ساحلی خلیج فارس انجام شد. روش ها: در این تحقیق زیستگاه های گلی و ماسه ای صخره ای در نواحی بین جزر و مدی و آب های کم عمق ساحلی (با عمق کمتر از یک متر) اطراف جزیره قشم در طی سال 1396 برای بررسی تنوع جانوران سمی که می توانند برای سلامت انسان خطرآفرین باشند مورد پایش قرار گرفتند. یافته ها: اطلاعات فونستیک دو گروه مهم از جانوران سمی شامل سفره ماهی های گزنده و صدف های مخروطی ارایه شد. در مجموع سه گونه صدف مخروطی در منطقه گزارش شد که عبارتند از صدف حلزونی تاج مانند (Conus coronatus) (65%)، صدف حلزونی فریجید (Conus frigidus) (7%)، صدف مخروطی پرمانند (Conus pennaceus) (28%). شاخص غالبیت سیمپسون برای این سه گونه صدف مخروطی برابر بود با SDI-1=0. 49 که نشان دهنده عدم غالبیت بالای این نرم تنان در منطقه است. تمام صدف های مخروطی از سواحل صخره ای-ماسه ای جمع آوری شد و فراوانی آنها در فصل سرد بیشتر از فصل گرم بود. اگرچه خارهای گزنده در بسیاری از سفره ماهی ها وجود دارند اما گونه های 4 خانواده، مسیول اغلب گزش های انسانی هستند که نمونه های این 4 خانواده که عبارتند از سفره ماهی های دم شلاقی (Dasyatidae)، پروانه ای (Gymnuridae)، عقابی (Myliobatidae) و پوزه گاوی (Rhinopteridae) اغلب در فصل گرم در سواحل اطراف جزیره قشم مشاهده شدند. نتیجه گیری: مناطق بین جزر و مدی و آب های نزدیک ساحلی (با عمق کمتر از یک متر) خلیج فارس زیستگاه جانوران سمی همچون صدف های مخروطی و سفره ماهیان گزنده است که می توانند انسان را گزیده و با تزریق زهر در بدن باعث بروز مشکلاتی برای سلامتی شوند. این خطر بالقوه با آموزش افراد و نیروها در خصوص نحوه برخورد با این جانوران سمی تا حدی می تواند برطرف گردد.

از بهمن ماه 1368، به مدت 32 ماه، 82 مورد مسمومیت با جانوران زهرآگین خلیج فارس توسط نگارنده در درمانگاه های پایگاه نیروی دریایی جزیره خارک، جزیره تنب بزرگ و مراکز بهداشتی و درمانی جزیره شیف، بندر کنگان و بیمارستان فاطمه زهرا بوشهر مورد معاینه و درمان قرار گرفته اند. از این بیماران 39 (47%) مورد مسمومیت با عقرب ماهیها، 22 (27%) مورد عروسهای دریایی، 13 (16%) مورد سفره ماهیها و 8 (10%) مورد خارپوستان زهرآگین را شامل می شد. شناخت علمی بیولوژیک این جانوران و چگونگی شناخت مسمومیت و درمان با آنها برای پزشکانی که به این منطقه جغرافیایی ایران اعزام می شوند از دیدگاه پزشکی حیاتی است.

طبیعت و بخش های مختلف زیست بوم به علت بی توجهی انسان، به سرعت در حال تخریب و نابودی هستند و پژوهش ها در راستای ارزش نهادن به جانوران و حفظ حقوق آنان ضروری است. اخلاق محیط زیست از شاخه های مهم بحث حفاظت از محیط زیست است و هدف از این تحقیق، ارایه رویکرد اخلاقی صوفیان در احترام و ارزش نهادن به حیوانات است تا به عنوان الگوی اخلاقی عملی، قابل طرح و کاربرد باشد. در شرح حال صوفیان، تذکره های عرفانی و آثار و روایات عرفانی نوشته ها و حکایات بسیاری از سیره قولی و فعلی آنان در شفقت، ارزش گذاری و علاقه مندی به جانوران مشاهده می شود، که نشان از علاقه و احترام ژرف صوفیان نسبت به جانوران است. دوستداری و ارزش نهادن به جانوران در این مقاله شامل چند عنوان اصلی می شود که به آن پرداخته شده است: همنشینی با جانوران اهلی و غیراهلی، پندگیری از جانوران، اجتناب از آزار جانوران و ترک گوشت خواری، الفت و شفقت با جانوران، موانست و خدمت جانوران به عارفان، گفتار و نصایح عارفان در تکریم جانوران، گفتار عارفان در باب رعایت حقوق جانوران، اثر ایجابی نیکی و ستم به جانوران و اثر سلبی نیکی و ستم به جانوران. روش انجام این تحقیق کتابخانه ای است و توصیف و تحلیل داده های جمع آوری شده نشان می دهد که صوفیان جزء گروه خاصی از دینداران بوده اند که از دیرباز در رفتار اخلاقی خود، به حیوانات علاقه ویژه ای داشته و به حقوق آن ها احترام گذاشته و ارزش ذاتی برای آنان قایل بوده اند.

ارگانیسم های دریایی، منابع غنی از ترکیبات فعال زیستی هستند و به دلیل پتانسیل استفاده از آن ها در بیوتکنولوژی، در تمام دنیا مورد توجه زیست شناسان و شیمیدان ها قرار گرفته اند. تنها در طول دهه اول قرن 21، بیش از 2000 مولکول از شاخه سنیداریا شناسایی شد. شاخه سنیداریا (مرجان ها، بادبزن های دریایی، شقایق های دریایی، عروس دریایی و هیدرها)، دارای بیش از 10000 گونه است که در زیستگاه های آبی زندگی می کنند. سنیداریاها، قدیمی ترین جانوران سمی هستند. در این شاخه، بیشترین مطالعات سم شناسی روی کلاس آنتوزوا صورت گرفته است. تاکنون، بیشترین تعداد ترکیبات فعال از مرجان های نرم راسته آلکوناسه و گورگوناسه متعلق به کلاس آنتوزوا تولید شده است. تا امروز، تعداد نامحدودی از ترکیبات شیمیایی شامل: استروئیدها، دی ترپنوئیدها و سزکویی ترپنوئیدها از سنیداریاها جداسازی شده که فعالیت های زیستی مانند ضد میکروبی، ضد سرطانی و سیتوتوکسیک نشان داده اند. در این مطالعه، برخی از تحقیقات صورت گرفته بر روی ترکیبات امیدبخش جداسازی شده از سنیداریاها را مرور می کنیم.

در این پژوهش، بررسی زنجیره های غذایی اکوسیستم دریاچه پشت سد لار و رژیم غذایی ماهیان آن انجام گرفت و پارامترهای هیدروبیولوژیک از جمله تراکم و پراکنش زئوپلانکتون، ماکروزئوبنتوز و ماهیان طی 12 مرحله نمونه برداری از خرداد تا آبان سال های 1387 و 1388 بررسی شدند. زئوپلانکتون ها به طور لایه ای و توسط تور زئوپلانکتون گیر کمرشکن (Juddy Net)، ماکروبنتوزها توسط گراب 20´20، سوربر 40´40 و تور دستی با دهانه 50×50 سانتی متر و ماهیان با استفاده از تور پرتابی و دستگاه الکتروشوکر ثابت و پرتابل و در ایستگاه های نزدیک تاج سد، امام پهنک، آب سفید، الرم و کمردشت نمونه برداری گردیدند. نتایج نشانگر وجود 21 جنس و گونه از 3 راسته زئوپلانکتونی در دریاچه سد لار بوده که راسته کلادوسرا با 55.81 درصد جمعیت زئوپلانکتونی در طی سال در دریاچه سد لار غالب بود. بیش ترین تراکم سلول زئوپلانکتونی مربوط به راسته های کلادوسرا با میزان 48050±0.148 و روتیفرا با میزان 24020±0.124 عدد در مترمکعب در ماه خرداد بود. در بررسی ماکروبنتوزی 12 راسته در 98 جنس و گونه شناسایی گردید که راسته دیپترا در سال 1387 با فراوانی 676 عدد در مترمربع و زی توده 1.79 گرم در مترمربع و در سال 1388 با فراوانی 767 عدد در مترمربع و زی توده 50/2 گرم در مترمربع غالب بود. در بین ماهیان شناسایی شده (5 گونه)، بیش از 95 درصد جمعیت را قزل آلای خال قرمز (Salmo trutta fario) تشکیل داده که میانگین وزن آن 136.86±103.4 گرم و طول چنگالی آن 212.81±49.6میلی متر برآورد گردید. طبق آزمون آنالیز واریانس دوطرفه مشخص گردید که ایستگاه های مطالعاتی و ماه های نمونه برداری بر روی فراوانی فون مورد بررسی تاثیر دارند (P<0.05). با توجه به موقعیت مکانی، اختلاف درجه حرارت چشم گیری در فصل های مختلف سال به خصوص در فصل پاییز و زمستان وجود داشته و بررسی های بیولوژیک نشان داد که پتانسیل تولید پلانکتونی و ماکروبنتوزی دریاچه به نسبت پایین است. در این بررسی گونه های متعددی از گروه های زئوپلانکتونی و ماکروزئوبنتوزی برای نخستین بار از ایران گزارش شدند.

اغلب آثار هنری در ایران باستان در ادوار مختلف، مزین به نقش مایه جانوری بوده اند؛ گاه به صورت طبیعی و مانوس و گاهی خیالی و نامانوس. این جانوران خیالی که زاده تخیل بشر هستند، از نقوش مورد علاقه ایرانیان باستان بوده و همواره بر بوم هایی متفاوت تجسم یافته اند، به طوری که حتی با ورود اسلام به ایران و منع تصویر نگاری به کلی محو و نابود نشده، بلکه در ابتدای ظهور اسلام در ایران حضوری کمرنگ داشته اند، اما ناگهان در قرن پنجم هجری مقارن با استیلای سلسله سلجوقیان بر ایران تبدیل به یکی از نقش مایه های مورد پسند آن زمان شدند.در این مقاله با توجه به پژوهش های کتابخانه ای و اسنادی به مطالعه چرایی وفور نقش مایه جانوران ترکیبی در دوره سلجوقی پرداخته شده و میدان مطالعاتی آن سفالینه های سلجوقی مزین به نقش جانوران ترکیبی است که به اختصار به آن اشاره خواهد شد.